Darowizna to umowa, która opiera się na dobrowolnym przekazaniu określonego majątku przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. Zwykle jest to akt hojności, jednak co zrobić, gdy osoba obdarowana wykazuje postawę niewdzięczną lub wręcz szkodliwą? Polskie przepisy przewidują możliwość odwołania darowizny w sytuacji tzw. rażącej niewdzięczności.
W tym artykule wyjaśniamy, kiedy można skorzystać z tego prawa, jak wygląda proces odwołania darowizny oraz jakie konsekwencje mogą wyniknąć z podjęcia takiej decyzji.
Spis treści
Czym jest rażąca niewdzięczność?
Rażąca niewdzięczność to zachowanie obdarowanego, które jest wyjątkowo szkodliwe, obraźliwe lub niewłaściwe w stosunku do darczyńcy. Przepisy Kodeksu cywilnego nie precyzują dokładnie, czym jest „rażąca” niewdzięczność. Natomiast w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że za rażącą niewdzięczność można uznać tylko takie zachowanie się obdarowanego, polegające na działaniu lub zaniechaniu skierowanym bezpośrednio lub nawet pośrednio przeciwko darczyńcy, które musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. Przykłady rażącej niewdzięczności to:
- Porzucenie darczyńcy lub całkowity brak zainteresowania jego stanem, szczególnie jeśli darczyńca jest w trudnej sytuacji życiowej (np. chory, starszy, niepełnosprawny),
- Popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu darczyńcy lub osoby bliskiej,
- Odmowa udzielenia pomocy darczyńcy w chorobie, zwłaszcza gdy jest on w ciężkim stanie, wymagającym opieki i wsparcia, a obdarowany nie wykazuje żadnej troski,
- Kradzież mienia należącego do darczyńcy,
- Naruszenie godności i innych dóbr osobistych darczyńcy, takie jak zniewaga czy rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji na jego temat,
- Wyrzucenie darczyńcy z mieszkania, gdy nie ma on zapewnionego innego miejsca do życia.
Warto również podkreślić, że same okoliczności związane z konfliktem rodzinnym lub niespełnionymi oczekiwaniami darczyńcy w zakresie odpowiedniego zajmowania się przedmiotem darowizny, nie stanowią wystarczającej podstawy do skutecznego odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.
Jakie kroki podjąć, aby odwołać darowiznę?
Jeśli jesteś przekonany, że obdarowany wykazuje rażącą niewdzięczność, a chcesz odwołać darowiznę, poniżej przedstawiamy kolejne kroki, które warto podjąć:
Zbieranie dowodów
Aby skutecznie udowodnić rażącą niewdzięczność, konieczne jest zebranie odpowiednich dowodów. Dowodami mogą być m.in.:
- Zeznania świadków, którzy mogą potwierdzić niewłaściwe zachowanie obdarowanego,
- Korespondencja, np. e-maile, wiadomości tekstowe, które świadczą o złym traktowaniu darczyńcy,
- Nagrania audio lub wideo, jeśli takie są dostępne, dokumentujące niewłaściwe zachowanie obdarowanego,
- Dokumentacja psychiatryczna, psychologiczna,
- Dokumentacja interwencji policyjnych, a także akt postępowań sądowych czy prokuratorskich.
Forma odwołania darowizny
Warto podkreślić, że samo wystąpienie przesłanek wskazujących na rażącą niewdzięczność nie powoduje automatycznego odwołania darowizny. Odwołanie darowizny następuję przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Jeśli obdarowany z jakiś powodów nie chce dokonać zwrotu przedmiotu darowizny, zwłaszcza w przypadku nieruchomości, konieczne będzie wystąpienie na drogę sądową.
Termin odwołania darowizny
Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności dopuszczalne jest w ciągu roku od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.
Podsumowanie
Aby skutecznie odwołać darowiznę, należy najpierw złożyć oświadczenie obdarowanemu na piśmie, informując go o decyzji o jej odwołaniu. Jeśli obdarowany odmówi zwrotu darowizny, kolejnym krokiem będzie wystąpienie na drogę sądową.
Cały proces wymaga dokładności i znajomości prawa, dlatego przed podjęciem jakichkolwiek działań, warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże Ci prawidłowo przejść przez wszystkie etapy.
Jeśli potrzebujesz pomocy w kwestii odwołania darowizny lub masz pytania dotyczące tego procesu, zachęcamy do skontaktowania się z naszą kancelarią.
