Podjęcie decyzji o tym, jak przeprowadzić postępowanie spadkowe, to często niełatwy wybór. Wielu spadkobierców stoi przed dylematem, czy powinni zwrócić się do sądu, czy może skorzystać z szybszej i prostszej procedury u notariusza. W tym artykule wyjaśnimy, na czym polegają te dwa rozwiązania, które z nich będzie dla Ciebie lepsze, oraz jakie są ich wady i zalety.

Postępowanie spadkowe – Co to takiego?

Postępowanie spadkowe to proces, który ma na celu ustalenie, komu i w jakiej części przysługuje majątek zmarłego. Niezależnie od tego, czy chodzi o nieruchomości, oszczędności, czy inne wartościowe przedmioty, proces ten jest niezbędny, aby spadkobiercy mogli formalnie przejąć majątek po bliskiej osobie.

Możemy wyróżnić dwa główne sposoby przeprowadzenia postępowania spadkowego:

• Postępowanie sądowe – sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,
• Postępowanie notarialne – prowadzone przez notariusza, który sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

Postępowanie spadkowe w sądzie – kiedy warto wybrać tę drogę?

Postępowanie sądowe jest konieczne, gdy:

• Spadkobiercy nie mogą dojść do porozumienia – jeśli występują spory o to, kto jest uprawniony do dziedziczenia lub w jakiej części,
• Brak testamentu lub testament jest nieczytelny, wadliwy lub budzi wątpliwości,
• Istnieje konieczność ustalenia kręgu spadkobierców – np. w przypadku, gdy osoba zmarła nie pozostawiła testamentu, a spadkobiercy nie są oczywiści (np. gdy pojawiają się osoby, które nie zostały uwzględnione w testamencie),
• Zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności testamentu - zachodzi, gdy testament został sporządzony pod wpływem groźby, błędu lub w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

W tym przypadku, postępowanie odbywa się przed sądem, a wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym uprawnia do podjęcia dalszych działań.

Zalety postępowania sądowego:

• Rozstrzyganie sporów – sąd będzie w stanie wydać rozstrzygnięcie, w którym ustali krąg osób uprawnionych do nabycia spadku po zmarłym,
• Szeroki zakres – sądowe postępowanie sprawdza się w bardziej skomplikowanych sprawach np. przypadkach istnienia konfliktu czy trudności w ustaleniu kręgu spadkobierców.

Wady postępowania sądowego:

• Czasochłonność – czas trwania postępowania sądowego zależy od złożoności sprawy, liczby spadkobierców oraz potrzeby zebrania dodatkowych dowodów, co może wydłużyć cały proces,
• Kosztowność – oprócz opłat sądowych należy liczyć się także z innymi kosztami w przypadku pozyskania opinii biegłych.

Postępowanie spadkowe u notariusza – kiedy to najlepsza opcja?

Postępowanie notarialne jest znacznie prostsze i szybsze niż proces sądowy. Może ono zostać przeprowadzone, gdy spadkobiercy zgadzają się co do tego, kto jest uprawniony do dziedziczenia po zmarłej osobie.

Zalety postępowania notarialnego:

• Szybkość – cały proces może zostać załatwiony w ciągu kilku dni roboczych, pod warunkiem, że wszyscy spadkobiercy się zgadzają,
• Prostota – notariusz zajmuje się wszystkimi formalnościami, a spadkobiercy nie muszą angażować się w skomplikowaną procedurę sądową,
• Brak potrzeby postępowania sądowego – nie ma konieczności inicjowania postępowania sądowego, co redukuje koszty i czas oczekiwania.

Wady postępowania notarialnego:

• Brak możliwości rozstrzygania sporów – jeśli wśród spadkobierców pojawią się jakiekolwiek wątpliwości lub konflikty, notariusz nie będzie mógł ich rozwiązać.

Sąd czy notariusz – Co wybrać?

Wybór między postępowaniem sądowym, a notarialnym zależy od okoliczności konkretnej sprawy. W przypadku, gdy spadkobiercy są zgodni co do kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia, postępowanie notarialne stanowi bardziej efektywne i korzystniejsze rozwiązanie. Natomiast w sytuacji, gdy pojawiają się spory między spadkobiercami lub wątpliwości co do ważności testamentu, właściwym krokiem będzie skierowanie sprawy do sądu, który posiada kompetencje do rozstrzygania takich kwestii.

Jeśli mają Państwo jakiekolwiek pytania dotyczące postępowania spadkowego, zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią.